Zdrowe odżywianie. Czy istnieje idealna dieta?

Nie ma jednego, ujednoliconego jadłospisu dla wszystkich.  

Model żywienia zawsze należy mądrze indywidualizować dopasowując go do wieku, masy ciała, aktywności fizycznej, trybu życia, chorób, zażywanych leków, zwyczajów żywieniowych, preferencji smakowych.  Inaczej żywią się "mięsożercy", inaczej wegetarianie, weganie, laktoowowegetarianie.....

Można mnożyć diety, jadłospisy, zwyczaje kulinarne. Tysiące mniej lub bardziej wartościowych testów sugerują co jeść, co jest zdrowe, co nie..

Niemały wpływ na to co bierzemy do ust ma nie tylko nasze pochodzenie, kultura, nawyk, ale też lęki, mody, opinie celebrytów, wypowiedzi milionów doradców żywieniowych.

Niezależnie od tego , jaki zdrowy model żywienia wybierzemy- istnieją  pewne zasady, które dotyczą niemal wszystkich. Oczywiście diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach-ale o tym w przyszłości!

Pamiętaj:

1. Planuj zdrowo swoje  posiłki. 
2. Spożywaj różnorodne pokarmy, dbając o urozmaicenie diety
3. Gryź i przeżuwaj powoli, długotrwale.Nie spiesz się. Jeśli masz z tym problem- poradź się lekarza.
4. Wybieraj właściwie między poszczególnymi grupami pokarmów (wymienianymi m.innymi w Piramidzie Żywienia lub innych wzorcach żywienia)
5. Zachowaj równowagę między przyjmowanym pożywieniem a wysiłkiem fizycznym. 
6. Bądź aktywny fizycznie dla zdrowia.
7. Dbaj o wartość odżywczą pokarmu, tak , aby dostarczyć swojemu organizmowi prawidłową ilość pełnowartościowego białka, węglowodanów (w tym błonnika), energii, witamin ,minerałów, pierwiastków śladowych, wody.
8. Ograniczaj cukier, niezdrowe tłuszcze, sól, alkohol
9. Zwracaj uwagę na prawidłową wielkość porcji pokarmu - nie przejadaj się, nie podjadaj, nie przegryzaj.
10. Kontroluj masę ciała-niezamierzone chudniecie i tycie jest objawem złym i niepokojącym.
11. Dbaj o odpowiednią ilość płynów. 
12. Wątpliwości wyjaśnij z lekarzem lub dietetykiem.

Kilka słów o naszych pokarmach

Produkty zbożowe ( m.inymi: pszenica, kukurydza, owies, gryka, jęczmień, ryż , żyto i zrobione z nich pożywienie) są źródłem złożonych węglowodanów i błonnika. Zawierają m.in. żelazo, witaminę E, witaminy z grupy B (kwas pantotenowy, kwas foliowy, niacyna, tiamina i ryboflawina). Codziennie człowiek powinien spożywać 6 do 11 porcji produktów zbożowych. Jedna porcja to: 1 kromka chleba (50g), najlepiej ciemnego, 1 bułka - 50g, gotowany ryż -1 filiżanki (lub 30g suchego), makaron - 1 filiżanki (lub 30g suchego), płatki zbożowe -1 filiżanki (30g), gotowane kasze (wszystkie - 1/2 filiżanki (30 g suchej).

Warzywa  dostarczają witamin (A, C, E, K, B1, B2, B6, H), błonnika, wielu mikroelementów (wapnia, żelaza i magnezu) i wody. Codziennie człowiek powinien spożywać 3 - 4 porcje warzyw. Jedna porcja to: gotowane warzywa - 1 filiżanka, krojone, surowe warzywa 1 filiżanka, surowe, liściaste warzywa - 1 filiżanka, soki z warzyw -3 filiżanki.

Owoce zawierają różne witaminy (najwięcej C i A), a jedzone ze skórką - błonnik. Zawierają sporo wody. Codziennie należy jeść 2 porcje owoców. Wielkość jednej porcji: 1 średni świeży owoc (1 filiżanka), 1 grejpfrut, 1 filiżanka owocu konserwowego lub gotowanego, 3/4 filiżanki soku owocowego,  rodzynki lub owoc suszony 1 filiżanka.

Mleko i przetwory mleczne są źródłem wapnia, witaminy D, białka, potasu, witaminy A, witaminy B12, ryboflawiny, niacyny i fosforu. Liczba potrzebnych porcji to wg różnych źródeł 1 do 4 dziennie. Wielkość jednej porcji to: mleko 1 filiżanka, jogurt 1 filiżanka, ser 50-60 g, wiejski ser 1/2 filiżanki, budyń 1/2 filiżanki, lody 1 filiżanka. Jeśli rezygnujesz z mleka i produktów mlecznych zastąp je mądrze produktami, które dostarczą Ci wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

Mięso i inne produkty pochodzenia zwierzęcego i roślinnego są źródłem białek , żelaza, niacyny , tłuszczy , tiaminy i wielu innych skłądników. Jest to: wołowina, wieprzowina,królik, dziczyzna, drób, ryby, chude wędliny, warzywa strączkowe( fasola biała, fasola czerwona, soczewica, groch łuskany, tofu, soja, cieciorka, ciecierzyca) jaja, każdy rodzaj orzechów. Porcja to 100 g mięsa czy drobiu, 2 jajka, 100 g ryb lub wędlin, 40 g suchej fasoli. Powinniśmy spożywać 2 porcje dziennie tych produktów dziennie., minimum dwa razy w tygodniu ryby, unikać tłustych czerwonych mięs. Jeśli nie jesz mięsa, dbaj o dobry dowóz białek z innych, urozmaiconych źródeł.

Inne... Tłuszcze,  słodycze, chipsy ,słone przekąski, napoje gazowane, kawa i herbata, alkohol oraz cała żywność fast-food to żywność nie zdrowa, wysokokaloryczna. Ilość posiadanych przez nie kalorii przewyższa ich wartość odżywczą. Trzeba spożywać je w umiarkowanych dawkach jako ewentualny dodatek, a nie podstawę pożywienia. 

Płyny. Pamiętaj o wodzie ! Jest integralną częścią naszego żywienia.

Żywienie w przygotowaniu do leczenia onkologicznego

Nie ma jednakowych zaleceń żywieniowych dla wszystkich chorych. Rodzaj diety  lub leczenia żywieniowego zaleconego pacjentowi będzie się różnił w zależności od rodzaju nowotworu, jego stadium planowanego leczenia, chorób towarzyszących, a także wyjściowego stanu odżywienia

pacjenta.

Pamiętajmy-prawidłowe  odżywienie organizmu pacjenta daje szansę na uzyskanie najlepszych efektów leczenia!!!

Dużym problemem wśród pacjentów onkologicznych jest wystąpienie niedożywienia.

Niedożywienie jest to skutek niedoboru to brak składników odżywczych(białek, energii  czyli tłuszczów i węglowodanów, witamin, pierwiastków śladowych, jonów) .Niedożywienie jest schorzeniem ogólnoustrojowym , upośledza funkcję wielu narządów, pogarsza gojenie ran, sprzyja zakażeniom i powikłaniom leczenia. Niestety ponad połowa chorych onkologicznie ma objawy niedożywienia a  ponad 75% pacjentów cierpiących z powodu terminalnej fazy choroby nowotworowej umiera z objawami niedożywienia. 

  Niedożywiony pacjent nie ma szans w walce z nowotworem, a  brak odpowiedniej diety powoduje, że leczenie przebiega u takiego chorego znaczniej dłużej, częściej występują powikłania, a w skrajnych przypadkach powoduje nawet śmierć. 

Więcej o leczeniu niedożywienia tutaj:http://niedozywieniejestchoroba.blogspot.com/2015/11/leczenie-niedozywienia.html

Prawidłowe odżywianie to bardzo ważny element wspomagania leczenia i rekonwalescencji w chorobach nowotworowych. W wielu przypadkach może nawet uratować życie chorego. 

Jak rozpoznać niedożywienie? Niezamierzona utraty masy ciała zawsze jest niepokojąca . Za bardzo niepokojące uważamy utratę 10 % wyjściowej masy ciała w ciągu 3 miesięcy oraz brak możliwości spożywania dostatecznej ilości pokarmu. Chudnięcie zawsze zgłoś lekarzowi. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Niedożywienie.

Przed leczeniem choroby nowotworowej, a także w trakcie leczenia pacjenta powinny zaniepokoić takie objawy jak: brak apetytu, połykania, mdłości, mdłości, torsje, wymioty,  zaburzenia smaku, biegunki, apatia i osłabienie. Właściwie przeprowadzona porada żywieniowa pozwala zareagować na te objawy i wybrać odpowiednią metodę  żywienia.

W kwestii żywienia priorytetem zawsze będzie  utrzymanie prawidłowego stanu odżywienia lub leczenie niedożywienia tak, by leczenie onkologiczne stało się możliwe.  lub by w przypadku choroby nieuleczalnej terapia paliatywna wydłużyła jego życie i poprawiła jego jakość. 

Stworzenie właściwego planu żywienia musi być poprzedzone dokładną analizą stanu chorego. Potrzebna jest do tego  rozmowa z pacjentem, jego zbadanie, interpretacja badan dodatkowych i dostępnej dokumentacji medycznej.   Pacjent może być przygotowany do leczenia onkologicznego z użyciem:

• diety naturalnej,
• doustnej suplementacji pokarmowej,
• żywienia pozajelitowego lub dojelitowego.

Część pacjentów otrzymuje zalecenia dotyczące diety naturalnej . Często pokarmy w diecie osób cierpiących na schorzenia onkologiczne są łatwostrawne, bogatobiałkowe, zawierają dobre tłuszcze, łatwo przyswajalne węglowodany, źródła witamin i minerałów, odpowiednią ilość płynów.  Jeżeli chory nie ma specjalnych wskazań do diety łatwostrawnej-nie powinien jej stosować. Jego jadłospis powinien być zbilansowany, zdrowy, pełnowartościowy-taki, jak zdrowych rówieśnikom w jego wieku .Wybierajmy pokarmy świeże, jak najmniej przetworzone. Unikajmy peklowania, wędzenia, smażenia, pokarmów zawierających szkodliwe  substancje karcinogenne i cukry proste. Jeżeli lekarz poprosi o wyłączenie pewnych produktów-słuchajmy tych zaleceń. Zdarza się,że np. niektórych owoców nie będzie można łączyć z chemioterapią.

Pacjenci niedożywieni bardzo często wymagają wzbogacenia jadłospisu . Zwykle nie dysponujemy zbyt długim czasem, chorego należy do leczenia onkologicznego przygotować w okresie do 4 tygodni. Postępowaniem z wyboru jest w takiej sytuacji dodanie do jadłospisu odżywek doustnych -1 lub dwóch porcji specjalnej żywności  przemysłowej-jest to doustna suplementacja pokarmowa. Jest kilkadziesiąt preparatów odżywczych, które może zastosować pacjent, nie należy kierować się  reklamami, ale o wybór odżywki zapytać lekarza. Kilka słów o doustnej suplementacji pokarmowej znajdziesz w kolejnych postach. Nie bójmy się poczekac kilka tygodni dłużej na leczenie, by w tym czasie odżywić chorego-da to wymierne korzyści. Miedzy innymi pacjent lepiej zniesie leczenia, będzie miał mniej powikłąń i szanse na szybszy powrót do zdrowia.

Chorzy, który nie mogą jeść w sposób naturalny powinni być leczeni żywieniowo . Nie należy się bać leczenia żywieniowego.Żywienie pozajelitowe i dojelitowe może być stosowane czasowo, a w niektórych przypadkach do końca życia (patrz zakładka leczenie żywieniowe). 

Odpowiednie żywieniowe przygotowanie chorego do leczenia zwiększa jego skuteczność!

W najbliższym czasie posty o żywieniu w trakcie radioterapii i chemioterapii.