poniedziałek, 16 maja 2016

Doustne diety przemysłowe w zaburzeniach połykania

Doustna suplementacja pokarmowa
Doustna suplementacja pokarmowa to zastosowanie doustnych diet przemysłowych (DSP -ONS-oral nutrition supplements) w dwóch obszarach: w leczeniu i w zapobieganiu niedożywieniu u chorych, także z zaburzeniami połykania - w doustnym leczeniu żywieniowym.
DSP należą do dietetycznych środków specjalnego przeznaczenia medycznego (ang : FSMP-Food for Special Medical Purpose) - grupy środków spożywczych , które mają zaspokajać specyficzne potrzeby żywieniowe określonych grup chorych ale nie są suplementami diety. 
Mogą  zaspokajać całkowicie lub częściowo zapotrzebowanie chorego na wszystkie, lub wybrane produkty spożywcze.
DSP to sterylne, wytworzone przemysłowo preparaty składający się z jednego, kilku lub wszystkich składników spożywczych. Mają znaczną przewagę nad koktailami wykonanymi z jedzenia naturalnego czy suplementami diety ponieważ mają znany, standaryzowany skład, zmniejszoną zawartość laktozy, glutenu (lub całkowicie ich nie zawierają), zmniejsza to ryzyko uczulen czy nietolerancji pokarmowych, są sterylne (co zmniejsza ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego i biegunek). Skład różnych preparatów DSP jest dostosowany do  różnych sytuacji klinicznych
Dostępne są preparaty w proszku (puszki i saszetki z proszkiem o różnej gramaturze), oraz preparaty w płynie (dystrybuowane w postaci buteleczek, kartoników, butli i opakowaniach typu pack o różnej objętości). 
W zależności od składu należy podzielić DSP na : kompletne  ( np.Resource 2,0 fibre)i niekompletne źródła składników odżywczych( Nutridrink juice) oraz źródła pojedynczych składników odżywczych (np. Resource protein powder) oraz preparaty zagęszczające pożywienia i napoje dla chorych z zaburzeniami połykania (dysfagią). DSP mogą być wzbogacone w błonnik lub go nie zawierać. Mają rożną ilość i  źródła białka , różne źródła tłuszczu, różną kaloryczność (od 1 do 4 kcal/ml preparatu gotowego do podaży).  Niektóre wzbogacone są w substancje immnomodulujące (glutaminę, argininę, kwasy omega 3. Cześć ma zwiększona zawartość białka. Preparaty specjalistyczne-np. dla chorych z przewlekłą chorobą nerek czy niewydolnością wątroby mają zmieniony skład aminokwasów i jonów, dostosowany do specjalnej sytuacji metabolicznej.

U pacjentów z zaburzeniami połykania wykorzystuje się w leczeniu:
-diety przemysłowe przeznaczone dla populacji ogólnej (w łagodnych zaburzeniach połykania diety płynne, w cięższych diety w proszku, z których można otrzymać pokarm o różnej gęstości)
-diety specjalistyczne przewidziane dla różnych sytuacji metabolicznych ( w sytuacji gdy pacjent z dysfagią ma dodatkowo cukrzycę, przewlekłą chorobę nerek, niewydolność wątroby),
-diety przemysłowe kompletne dla chorych z różnymi stopniami zaburzeń połykania (gotowe diety przemysłowe o określonym stopniu zagęszczenia),
-diety przemysłowe do zagęszczania płynów i posiłków( umożliwiają uzyskanie tekstury nektaru, miodu, budyniu, w zależności od ilości zagęszczacza użytego do sporządzenia porcji płynu).

Diety te pomagają przygotować dla chorych posiłki o różnej teksturze i konsystencji, co nie oznacza, że pokarmów takich nie można przygotować w oparciu na składnikach naturalnych.
warto pamiętać o różnych gęstościach posiłków i płynów (przykłady poniżej na zdjęciach licencjata dietetyki, Natalii Konik)














Przykłady preparatów DSP dostępnych w warunkach polskich.

Poniżej przedstawiłam część preparatów dostępnych w Polsce. Szczegółowe dane dotyczące wszystkich DSP czytelnik znajdzie w monografiach producentów i na ich stronach www.

Tabela 1.Przykłady doustnych diet przemysłowych kompletnych standardowych


Nazwa preparatu
(producent)
Postać/gęstość energetyczna
Zawartość 
białka 
w 100 ml
Zawartość 
błonnika
w 100 ml
Smak
Wskazania
Fresubi energy drink 
(Fresenius Kabi)
200 ml, 
butelka plastikowa
1,5 kcal/ml
5,6 g
0,5 g 
wanilia, 
owoce leśne, 
truskawka, 
czekolada
-profilaktyka i leczenie niedożywienia ,
-przygotowanie do zabiegów operacyjnych,
-wsparcie żywieniowe w leczeniu ran
Fresubin protein 
energy drink
(Fresenius Kabi)
200 ml, 
butelka plastikowa
1,5 kcal/ml
10 g
0,5 g
czekoladowy
Nutridrink Multi Fibre   
(Nutricia)
125 ml płynu, 
butelka plastikowa
2,4 kcal/ml
9,5 g
3,6g
truskawkowy, 
waniliowy, 
Nutridrink
(Nutricia)
125 ml płynu, 
butelka plastikowa
2,4 kcal/ml
9,5 g
brak
truskawkowy, 
czekoladowy, 
owoce leśne, waniliowy
tropikalne
Nutrison powder
(Nutricia)
430 g, proszek
20 kcal  w 1 miarce
(4-3 g proszku)
18,5 g
w 100 g proszku
brak
neutralny


Tabel 2.Przykłady specjalistycznych diet przemysłowych

Nazwa preparatu
(producent)
Postać/gęstość energetyczna
Zawartość 
białka 
w 100 ml
Zawartość 
błonnika 
w 100 ml
Smak
Niektóre obszary
 zastosowania
Fresubin protein energy drink
(Fresenius Kabi)
200 ml 
butelka
 plastikowa
1,5 kacl/ml
10 g
0,5 g
czekoladowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko i energię
Fresubin hepa drink
(Fresenius Kabi)
200 ml 
butelka
 plastikowa
1,3 kcal/ml
4 g
1 g
cappuccino
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych zagrożonych wystąpieniem niewydolności wątroby lub z niewydolnością wątroby w przebiegu różnych schorzeń
Diasip 
(Nutricia)
200 ml, płyn
butelka
 plastikowa
1 kcal/ml
4,9 g
2 g
truskawkowy, 
waniliowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych z hiperglikemią , cukrzycą i koniecznością ograniczenia podaży węglowodanów
Resource® Diabet Plus
(Nestle)

200 ml płynu, 
butelka plastikowa
1,6 kcal/ml
9 g
2,5g
waniliowy, truskawkowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych z hiperglikemią, cukrzycą i koniecznością ograniczenia podaży węglowodanów
Resource® 2.0
 (Nestle)

200 ml płynu, 
butelka plastikowa
2,0 kcal/ml
9 g
brak
morelowy,
waniliowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko i energię
Resource® 2.0+Fibre 
(Nestle)

200 ml płynu, 
butelka plastikowa
2,0 kcal/ml
9 g
2,5 g
kawowy,
owoce leśne
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko i energię
Nurison advansed peptisorb
(Nutricia)
500g 
proszek
402 kcal 
w 100g proszku
3,7 g
0 g
neutralny
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych z zapaleniami jelit, popromiennym zapaleniem jelit, zapaleniem trzustki
Renilon 4
125 ml, płyn,
kartonik 
2 kcal/ml
4 g
0 g
karmelowy,
morelowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych z przewlekła chorobą nerek wymagających ograniczenia białka (przed dializoterapią)
Renilon 7,5
125 ml, płyn,
kartonik
7,5 g
0 g
karmelowy,
morelowy
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych z przewlekła chorobą nerek wymagających zwiększonej podaży białka, a ograniczenia innych składników pokarmowych
Impact®  Oral
 (Nestle)
237 ml, płyn,
kartonik
1,44 kcal/ml
7,6 g
1,4 g
waniliowy,
owoców 
tropikalnych
W profilaktyce i leczeniu niedożywienia u chorych w warunkach stresu metabolicznego, przygotowania do zabiegów operacyjnych, po operacjach, z odleżynami,  w leczeniu  ran
Modulen®  IBD 
(Nestle)
Puszka 400g
1,0 na ml gotowego płynu
3,6 g
brak
neutralny
Wsparcie żywieniowe w chorobie
 Leśniowskiego-Crohna




 Tabela 3. Beztłuszczowe diety przemysłowe

Nazwa preparatu
(producent)
Postać
Gęstosć energetyczna
Zawartość 
białka 
w 100 ml
Zawartość 
błonnika 
w 100 ml
Smak
Wskazania
Fresubin juicy
200 ml,
 butelka
plastikowa
1,5 kcal/ml
4 g
0 g
wiśniowy
Zapobieganie i leczenie niedożywienia u chorych wymagających ograniczenia podazy tłuszczu
NUTRIDRINK 
Juice style
200 ml,
 butelka
plastikowa
1,5 kcal/ml
4 g
0 g
jabłkowy, 
truskawkowy.



Tabela 4. Niektóre diety przemysłowe będące źródłem pojedynczych składników

Nazwa preparatu
(producent)
Postać
farmaceutyczna
Zawartość  
składnika 
pokarmowego
Smak
Glutamine plus
(Fresenius Kabi)
10 saszetek 
po 22 g
10 g glutaminy 
w saszetce
Neutralny, 
pomarańczowy
PROTIFAR (Nutricia)
225 g,
proszek
89 g białka 
w 100 g
neutralny
Resource®  
Instant Protein 
(Nestle)
Puszka 210 g,
 proszek
90 g białka 
w 100 g
Smak neutralny
Resource® Glutamin
(Nestle)

20 saszetek
 po 5 g,
proszek
5 g L-glutaminy 
w saszetce
Smak neutralny


Tabela 5. Niektóre dostępne w Polsce preparaty do zagęszczania płynów i pokarmów

Nazwa preparatu
(producent)
postac
gramatura opakowania
Zastosowanie
Bebilon Nutriton/Nutricia
proszek
135 g
zagęszczanie napojów i posiłków płynnych do konsystencji  nektaru,miodu i budyniu, która uzyskuje się przez podanie określonej ilości zageszczaja (szczegółowe informacje na opakowaniach i u producentów)
Fresubin clear thickener/Fresenius Kabi
proszek
150 g
Nutilis clear/Nutricia
proszek
175 g
Nutilis powder/Nutricia
proszek
300 g

Tabela 6. Diety przemysłowe kompletne o różnym stopniu zagęszczenia dla chorych z zaburzeniami połykania


Nazwa preparatu
(producent)
Postać
kcal/ml
Zawartość 
białka 
w 100 ml
Zawartość 
błonnika 
w 100 ml
Smak
Niektóre obszary
 zastosowania
Fresubin Thickened stage 1
(Fresenius Kabi)
200 ml 
butelka
 plastikowa
1,5
10 g
0,83 g
waniliowy
Dla pacjentów z zaburzeniami połykania mogącymi przyjmować doustnie pokarmy zagęszczone (1 stopień zagęszczenia)
Fresubin Thickened stage 2
 (Fresenius Kabi)
200 ml 
butelka
 plastikowa
1,5
10 g
0,83 g
waniliowy
Dla pacjentów z zaburzeniami połykania mogącymi przyjmować doustnie pokarmy zagęszczone (2 stopień zagęszczenia)
Fresubin Yocreme
(Fresenius Kabi)
125 g 
kubeczek plastikowy
1,5
7,5 g
0,4 g
Biszkoptowy, cytrynowy
Dla pacjentów z zaburzeniami połykania mogącymi przyjmować doustnie pokarmy zagęszczone (3 stopień zagęszczenia)





Dawkowanie dosutnych diet przemysłowych

Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i metabolizmu (ESPN-The European Society for Clinical Nutrition and Metabolism) zaleca w przypadku istnienia wskazań stosowanie ONS  jako dodatku do normalnej diety .
Drogą tą zdaniem ESPEN można podać nawet 600 dodatkowych kcal z diety przemysłowej na dobę .Oczywiście  można podać podaż nawet do 1000 kcal/dobę ale w praktyce pacjenci żle tolerują duże dawki ONS przyjmowane doustnie w długim czasie. Należy pamiętać,ż e interwencja żywieniowa przy użyciu ONS wymaga czasu-przynajmniej kilku tygodni. 
Dawka diety przemysłowej zależy od stanu chorego i jego zapotrzebowania-zwykle jest to od 150 do 400 kcal na porcję, choć w indywidualnych przypadkach mogą to być ilości większe lub mniejsze.
Szczegółowe informacje dotyczące składu, wskazań i warunków przechowywania i stosowania  diet przemysłowych czytelnik znajdzie w charakterystykach produktów.

Każde włączenie do jadłospisu porcji, kilku porcji lub pojedynczej dawki DSP powinno zostać poprzedzone oceną stanu klinicznego, wnikliwym wywiadem dietetycznym oraz oceną zapotrzebowania chorego na składniki odżywcze. Włączając do jadłospisu dietę przemysłową należy dążyć do wyrównania istniejących niedoborów odżywczych i pokrycia zapotrzebowania chorego na wszystkie składniki pokarmowe i wodę.
Większość pacjentów wymagających podaży wszystkich składników odżywczych może przyjmować standardowe diety przemysłowe, jednak w przypadku chorych z niewydolnością wątroby, przewlekłą chorobą nerek, chorobą nowotworowa, rozchwianą cukrzycą, hiperlipidemią czy skrajnym wyniszczeniem należy zastosować preparaty specjalistyczne.

W większości sytuacji klinicznych chory może otrzymać 1-2 razy dziennie preparat standardowy. Chorzy zwykle  tolerują diety wzbogacone w błonnik, które poza możliwością uzupełnienia niedoborów składników odżywczych dają szanse normalizacji zaparć. Doustne diety przemysłowe specjalistyczne przeznaczone są  jest dla osób ze specjalnymi wymaganiami odżywczymi  w przebiegu różnych schorzeń (cukrzyca, niewydolność wątroby, niewydolność nerek, zwiększone zapotrzebowanie na białko). Część diet przemysłowych doustnych zawiera zwiększone ilości specjalnych składników odżywczych (arginina, glutamina, kwasy omega 3) dodatkowo w leczeniu wykorzystuje się ich właściwości immunomodulujące (immunożywienie).

Pacjent zakwalifikowany do doustnej suplementacji pokarmowej musi móc jeść/pic droga naturalną, rozumieć potrzebę leczenia i jego zasady. Należy przeszkolić pacjenta/opiekuna w zasadach przechowywania,przygotowywania i dawkowania preparatów.

Preparaty do DSP powinny być przechowywane w suchym,czystym miejscu zgodnie z zaleceniami producenta.
Jest kilka sposobów podaży odżywek:
  • powolne picie określonej porcji odżywki płynnej raz dziennie(należy zaczynać od mniejszej ilości powoli zwiększając dawkę aż do osiągnięcia docelowej)
  • powolne popijanie odżywki płynnej zagęszczonej do odpowiedniej konsystencji miedzy posiłkami,
  • rozpuszczanie odżywki w płynie lub proszku w posiłku (ta forma szczególnie dobrze sprawdza się przy preparatach białka czy węglowodanów, można je dodawać do posiłków o zmodyfikowanej gęstości)
  • picie rozpuszczonej odzywki w proszku w wodzie (1 lub kilka razy dziennie)-pamiętając o odpowiedniej gęstości napoju.
Czas leczenia jest długi od 10 dni do wielu tygodni.
Zapobieganie i leczenie niedożywienia u chorych z zaburzeniami połykania o różnorodnej etiologii (onkogennych, neurologicznych, w przebiegu wad wrodzonych czy schorzeń przewodu pokarmowego) jest niezwykle ważnym elementem terapii. Specjalistyczne doustne diety przemysłowe pozwalają u znacznej części chorych z zaburzeniami połykania różnego stopnia podać pokarm o stosowanej gęstości energetycznej, konsystencji i teksturze-takiej by umożliwić przełknięcie kęsa. Posiłki takie można uzyskać dwoma drogami:
  • dodając do pokarmu naturalnego przygotowanego w odpowiedni sposób dietę przemysłową służąca do zagęszczania płynów i posiłków 
  • podając porcję diety przemysłowej gotowej o odpowiedniej gęstości.

Przekonanie, że chorzy nie lubią, nie chcą, nie akceptują DSP jest mylne, nie potwierdzają go żadne badania kliniczne. Pacjenci odpowiednio wyedukowani, którym zgodnie ze wskazaniami i prawidłowo włączono do leczenia żywieniowego DSP z chęcią i długotrwale stosują tę metodę leczenia uzyskując zwiększenie masy ciała , zmniejszenie ilości infekcji,poprawę gojenia ran i odleżyn, poprawę samopoczucia. U chorych hospitalizowanych skraca się czas pobytów szpitalnych i zmniejsza ilosć powikłań. Jest to uznana forma leczenia niedożywienia.
Anna Zmarzły

Piśmiennictwo 

  1. Gabrowska E., dr n.med. Zmarzły A., Rola dietetyka w zapobieganiu i leczeniu niedożywienia dorosłych, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego, Wrocław 2014r.,
  2. Budrewicz S., Ryzyko niedożywienia i wsparcie żywieniowe u pacjentów ze schorzeniami układu nerwowego, str. 47 – 55, pod redakcją dr n.med. Zmarzły A., Niedożywienie u pacjentów ambulatoryjnych. Przyczyny, diagnostyka i leczenie niedożywienia u dorosłych odżywiających się drogą naturalną, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego, Wrocław 2014,
  3. Logemann J.A., Dysphagia Evaluation and Treatment, Audiofonologia Journal cover, 1996, tom IX, str. 119 – 131,
  4. Terlikiewicz J., Makarewicz R., Zaburzenia połykania, Polska Medycyna Paliatywna, 1/2003, tom 2, str. 33 – 35,
  5. Rocamora I., Garcia – Luna P., Aula Medica Ediciones 2014, Texture modified diet; digestibility, nutritional value and contributions to menu of hospitals and nursing homes, 
  6. Alberta Health Services, Nutrition Guideline Dysphagia, December 2012,
  7. Norman K et al. Three month intervention with protein and energy rich supplements improve muscle function and quality of life in malnourished patients with non-neoplastic gastrointestinal disease–a randomized controlled trial. Clin Nutr 2008; 27(1):48-56. 
  8. Nutrition Support in Adults: Oral Nutrition Support, Enteral Tube Feeding and Parenteral Nutrition. Guideline 32. National Institute for Health and Clinical Excellence (2006).
  9. Sobotka L. Podstawy żywienia klinicznego red. wyd. pol. Teresa Korta, Małgorzata Łyszkowska Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, wyd. 4. 
  10. Hubbard PG., Elia M., Holdoway A., Stratton JR. A systematic review of compliance to oral nutritional supplements. Clinical Nutrition 2012;31(3):293-312

piątek, 13 maja 2016

Domowe żywienie dojelitowe pacjentów dorosłych

Nakładem wydawnictwa Continuo Ukazała się druga w serii pozycja dotycząca domowego leczenia żywieniowego.




Żywienie dojelitowe przez  to podaż wszystkich substancji odżywczych :

  • energii, 
  • białka, 
  • elektrolitów, 
  • pierwiastków śladowych 
  •  witamin
  • wody w specjalnych odżywkach (dietach przemysłowych), tym chorym, którzy nie mogą być żywieni w sposób naturalny (jeść) ze względu na charakter choroby podstawowej lub wtórne do choroby podstawowej niedożywienie do światła przewodu pokarmowego przez zgłębniki dojelitowe (sondy enteralne, gastrostomie, mikrojejunostomie, PEGi)

Wielu pacjentów otrzymuje żywienie dojelitowe także w warunkach domowych, w hospicjach, zakładach opiekuńczo-leczniczych.

Mam nadzieję,że książka pomoże personelowi medycznemu w codziennej pracy.

Dedykujemy ją naszemu nauczycielowi i mistrzowi-profesorowi Markowi Pertkiewiczowi.








niedziela, 24 stycznia 2016

Dysfagia-część II

Objawy dysfagii
Objawy zaburzeń połykania są bardzo różnorodne. Ważne jest by przy wystąpieniu któregokolwiek z nich u chorych z grupy ryzyka rozpocząć diagnostykę i leczenie. 
Do objawów dysfagii  należą między innymi:
    • chrypka 
    • czkawka 
    • trudności w formowaniu kęsa pokarmowego,
    • trudności w rozpoczęciu i kontynuacji połykania,
    • regurgitacje,
    • kaszel , szczególnie suchy pojawiający się w trakcie posiłku,
    • zachłystywanie się w trakcie połykania
    • zgaga 
    • odynofagia czyli ból przy przełykaniu,
    • uczucie zatrzymania posiłku w trakcie połykania
    • uczucie ciłaa obcego w przełyku ( tzw kula w przełyku, za mostkiem )
    • dławienie i ucisk-w gardle przy przełykaniu
    • za mostkiem,drapanie w gardle,
    • łzawienie, katar w trakcie posiłku
    • odruchy wymiotne
    • zmiana nawyków żywieniowych (unikanie przez pacjenta tych pokarmów, które trudniej przełknąć)
    • postępujące niedożywienie
    • nawracajace zakażenia układu oddechowego w przebiegu cichych aspiracji pokarmu do drzewa oskrzelowego.

Aspiracja treści pokarmowej
Aspiracja, czyli przedostanie się zawartości jamy ustnej do dróg oddechowych poniżej fałdów głosowych występuje fizjologicznie u zdrowych osób (np. u 45% zdrowych dorosłych w trakcie snu albo sporadycznie podczas spożywania posiłku). Osoby te mają jednak sprawne mechanizmy chroniące drogi oddechowe , co gwarantuje szybkie wydalenie zaaspirowanej treści. Niestety u pacjentów z zaburzeniami połykania  mechanizmy te są zaburzone. U wielu do chodzi do cichych aspiracji lub objawowych aspiracji prowadzących do ciężkich nawracajacych infekcji ukłądu oddechowego. Jest to duży problem, w retrospektywnych badaniach seniorów z udarem mozgowym stwierdzono takie patologiczne aspiracje nawet w 50% przypadków, a połowa z nich to były właśnie ciche aspiracje. 
Właściwa diagnostyka dysfagii, postępowanie neurologopedyczne, odpowiednie techniki karmienia do leczenia żywieniowego włącznie, zapobiegają zachłystowym zapaleniom płuc.

Niedożywienie w zaburzeniach połykania
Zaburzenia połykania prowadzą do zmniejszenia przyjmowania codzienniej racji pokarmowej, a nawet-w przypadku cieżkiej dysfagii całkowicie uniemożliwiają jedzenie i przyjmowanie płynów.
Skutkiem tego jest głodzenie, czyli stan niedoboru pokarmu , a więc sytuacja w której organizm zmuszony jest do zużywania własnych tkanek jako zapasów energetycznych, oraz źródła niezbędnych białek. W różnym czasie, w zależności od stopnia niedoboru pożywienia (w stosunku   do zapotrzebowania metabolicznego) organizm niedożywionego chorego „zjada” tkankę tłuszczową, mięśnie i pozostałe tkanki. Zahamowany zostaje proces powstawania nowych komórek i procesy naprawcze. W miarę głodzenia powstają wielonarządowe zaburzenia metaboliczne i immunologiczne. Śmierć niedożywionego pacjenta następuje średnio po utracie przez chorego 30% -50% wyjściowej masy ciała. 10 do 30% dorosłych pacjentów opieki ambulatoryjnej i od 20 do 70% pacjentów leczonych stacjonarnie (szpitale, ośrodki rehabilitacyjne, zakłady opiekuńczo-lecznicze) prezentuje w trakcie różnych chorób, w tym schorzeń przebiegających z dysfagią,  pogorszenie stanu odżywienia.  Przedłużające się głodzenie nieuchronnie prowadzi do wyniszczenia i śmierci. 
Zgodnie z zaleceniami europejskich i światowych towarzystw żywieniowych o ryzyku niedożywienia/niedożywieniu  mówimy gdy stwierdzamy u chorego niezamierzoną utratę ponad 10 % masy ciała w ciągu ostatnich 3-6 miesięcy lub BMI poniżej 20 kg/m2 i utratę ponad 5%  masy ciała w ciągu ostatnich 3-6 miesięcy. Znaczne ryzyko niedożywienia występuje w sytuacji gdy towarzyszy temu brak spożycia pokarmów lub przewidywany brak spożywania pokarmów przez okres dłuższy niż 5 dni. Niestety brak jednoznacznej definicji, a klasyfikacja niedożywienia oparta na wskaźniku masy ciała nie jest najlepsza, ponieważ nie bierze pod uwagę niedożywienia u otyłycch, które jest bardzo dużym problemem klinicznym.
U chorych dorosłych z zaburzeniami połykania zwykle występuje  powolny, długotrwały braku substancji odżywczych , a wiec niedożywienie typu marasmus, dla którego typowy jest proporcjonalny brak wszystkich składników odżywczych i wychudzenie. W początkowych stadiach tego typu niedożywienia  pacjenci mają często prawidłowe badania laboratoryjne, a niedokrwistość i obniżenie białka w surowicy krwi pojawia się bardzo późno. 
U pacjentów z dysfagią rzadziej występuje występuje niedożywienie białkowe ostre-typu kwashiorkor, które jest efektem ostrego braku białka w pożywieniu . Kwashiorkor przebiega z uszkodzeniem  wątroby, hipoproteinemią, hipoalbuminemią obrzękami, wodobrzuszem, dodatnimi parametrami stanu zapalnego. Jest charakterystyczne np. dla otyłych z ciężkimi, gwałtownie przebiegającymi zakażeniami, dla pacjentów septycznych, chorych z zakażeniami po ciężkich urazach. Może się nakładać na niedożywienie typu marasmus i wtedy rozpoznajemy u pacjenta niedożywienie typu mieszanego (chorzy mają niedowagę, odbiałczenie, upośledzoną odporność). Niedożywienie wynikające z braku substancji odżywczych i wpływu nowotworu na organizm-zespół kacheksja-anoreksja jest charakterystyczne dla chorych onkologicznych i ono takze może wystąpić u pacjentów z dysfagią.

Istotnym niedoborem u chorych jest niedobór tiaminy-witaminy B1 występujący u wszystkich chorych niedożywionych. 
Wszystkich zainteresowanych tematem odsyłam z przyjemnością na stworzoną przez dr Annę Czernuszenko wspaniałą stronę edukacyjną poświęcona dysfagii: www.polykanie.pl

Piśmiennictwo
  1. Achem SR, DeVault KR. Dysphagia in aging. J Clin Gastroenterol. 2005;39:357-371
  2. Allison SP. Malnutrition, disease and outcome. Nutrition. 2000; 16:590-593. Baldwin C, Parson TJ. Dietary advice and nutrition supplements in the man- agement of illness - related malnutrition: a systematic review. Clin. Nutr. 2004;23:1267-1279
  3. Aslam M,Vaezi MF.Dysphagia in the elderly.Gastroenterol Hepatol 2013 Dec;9(12):784-95. 
  4. Dobrzyński P., Chęciński P. Zaburzenia połykania (dysfagia). Terapia 2001; 1: 35–38. 
  5. SobotkaL.Podstawy żywienia klinicznego red. wyd. pol. Teresa Korta, Małgorzata Łyszkowska Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, wyd. 1. Spodaryk M., Paluszkiewicz P.: Praktyczne aspekty leczenia żywieniowego. Wyd. UJ. Kraków. 2008. oratoryjne. In Vitro Explorer 2007, 6, 25-30.
  6. Szczygieł B. Niedożywienie związane z chorobą. Zapobieganie. Leczenie. PZWL, 2012.
  7. Szczygieł B. Niedożywienie. Niedożywienie związane z chorobą. Występowanie. Rozpoznawanie. PZWL, 2011, 9-18.

niedziela, 17 stycznia 2016

Szczegółowa ocena stanu odżywienia -podstawy

Szczegółowa ocena stanu odżywienia pacjenta przeprowadzana jest przez lekarza.  Mniej dokładną ocenę może przeprowadzić  pielęgniarka, dietetyk, rehabilitant.
Obejmuje ona
  • wywiad chorobowy
  • wywiad żywieniowy
  • badanie fizykalne
  • badania antropometryczne
  • badania laboratoryjne
  • badania obrazowe
Wywiad  chorobowy – szczególnie uwagę należy zwrócić na:
  • schorzenie zasadnicze i choroby towarzyszące, szczególnie prowadzące do niedożywienia, 
  • zmniejszenie przyjmowania posiłków, 
  • redukcję masy ciała, utratę apetytu, 
  • dolegliwości towarzyszące jedzeniu, 
  • schorzenia gorączkowe, przewlekłe, farmakoterapię. 
  • hospitalizacje-w tym wielokrotne
  • zabiego operacyjne, w tym reoperacje
  • samotność, niepełnosprawność, warunki socjalne i rodzinne
Wywiad żywieniowy – oceniający ilość i skład posiłków, pite płyny, apetyt. Szczególnie należy zwracać uwagę na zmniejszanie się porcji pożywienia, okresy głodzenia. Należy oszacować wartość odżywczą jedzenia pacjenta i odpowiedzieć na pytanie czy chory zaspokaja swoje potrzeby pokarmowe w wystarczającym stopniu. Idealnie jeśli wykona go specjalista dietetyk. W przypadku braku możliwości dokładnej oceny jadłospisu należy oszacować jaką część posiłków spożywa chory. Warto zwrócić uwagę na zwyczaje żywieniowe i preferencje smakowe.

Badanie fizykalne – kompleksowe , ze szczególnym zwróceniem uwagi na:  niedowagę, zaniki mięśni i tkanki podskórnej, zapadnięte powłoki brzuszne, bladość skóry, kruchość i łamliwość paznokci, przerzedzone owłosienie w miejscach typowych, zapadnięte oczy, otępienie, bradykardię, hipotonia, nitkowate tętno, obniżoną temperaturę które  są częstymi objawami niedożywienia. 

Badania i obliczenia antropometryczne .


Podstawowe pomiary antropometryczne 
A.Wskażnik masy ciała-BMI( ang . body mass index)
    • BMI=masa ciałą (kg)/iloczyn wzrostu(m2)
interpretacja wskaźnika BMI:
  • otyłość III stopnia BMI
  • otyłość II stopnia BMI od 
  • otyłość I stopnia BMI od 
  • nadwaga BMI od 
  • prawidłowa masa ciała BMI od 
  • prawdopodobne niedożywienie
  • niedożywienie BMI mniejsze od 18
> 40,
35 do 39,9
30 do 34,9
25 do 29,9
20 do 24,9
BMI od 18  do 20







B.obliczanie % należnej masy ciała (niedożywienie rozpoznaje się poniżej 85%-90% masy należnej)
      • dla kobiet : (wzrost w cm – 100) – 10%
      • dla mężczyzn : (wzrost w cm – 100) – 5% 
Dodatkowe pomiary antropomentryczne (wykonywane w jednostkach specjalistycznych i w celach badan naukowych)
  • pomiar obwodu ramienia w połowie długości (ang midarm circumference- MAC),
  • pomiar grubości fałdu skórnego nad mięśniem trójgłowym ( triceps skin fold thickness-TSF),
  • dynamometria ręczna,
  • analiza składu ciała metodą bioimpedancji.
Ocena laboratoryjna 

Ocena laboratoryjna jest niezbędna w pogłębionej ocenie stanu odżywienia.
Ocenia stanu odżywienia a także przygotowaniu chorego do leczenia żywieniowego i jego monitorowaniu.
Badania laboratoryjne podstawowe- oznaczanie następujących parametrów:
  • morfologia krwi obwodowej ze szczególnym uwzględnieniem całkowitej liczby limfocytów, 
  • stężenie białka całkowitego i albuminy,
  • glikemia,
  • cholesterol całkowity i trójglicerydy,
  • Na, K, Ca, Mg, P, Cl
  • kreatynina, mocznik
  • parametry ostrej fazy
  • aspat,alat, GGTP,FA
  • b.ogólne moczu
Badania laboratoryjne dodatkowe
  • prealbumina
  • transferryna
Badania obrazowe  są także wykorzystywane w ocenie stanu odżywienia.  Należą do nich-między innymi:
  • ocena tkanki mięśniowej CT lub rezonansie magnetycznym
  • densytometria


Uwaga-panel badań moze ulec znacznemu rozszerzeniu w zależności od stanu klinicznego pacjenta
  1. ESPEN Guidelines for Nutrition Screening 2002 Clinical Nutrition (2003) 22(4): 415–421. 
  2. Mastalerz-Migas A, ZmarzłyA: Niedożywienie w grupie starszych dorosłych w praktyce lekarza rodzinnego - diagnostyka i leczenie Terapia 2007 R.15 nr 9 
  3. Pertkiewicz M.Standardy żywienia pozajelitowego i żywienia dojelitowego .Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, wyd. 1 
  4. Szczygieł B Niedożywienie związane z chorobą 1.Występowanie, rozpoznanie Bruno Szczygieł, PZWL 2011.
  5. Szczygieł B Niedożywienie związane z chorobą 2 PZWL 2012.
  6. Zmarzły A, red : Niedożywienie ambulatoryjne w praktyce pielęgniarskiej.WSS im.J.Gromkowskiego.2013

niedziela, 10 stycznia 2016

Odżywianie po resekcji żołądka-informacje dla pacjentów. Doustne odżywki po resekcji zołądka.

Poniższy tekst napisałam wspólnie z dr n.med Elżbietą Koczur-Szozdą . Został on wydany w formie ulotki dla pacjentów w ramach "Programu Niedożywienie".


Jaka jest rola żołądka w odżywianiu?

Składniki odżywcze, które spożywamy z pokarmem, muszą przejść kolejne etapy przetwarzania w przewodzie pokarmowym, by mogły być wykorzystane dla budowy i energii naszego organizmu.

Żołądek jest najszerszą częścią przewodu pokarmowego, do której trafia pokarm. Pokarm jest tu rozdrabniany i mieszany z sokiem żołądkowym,  ma to na celu  przygotowanie pokarmu dla jelita cienkiego, ponieważ w jelicie cienkim zachodzą dalsze procesy trawienia i   wchłanianie składników odżywczych
Sok żołądkowy zawiera  enzymy czyli substancje, które rozkładają składniki pokarmowe na mniejsze cząstki,  jest tu enzym pepsyna, który trawi białko, lipaza żołądkowa, która  zaczyna proces trawienia tłuszczów i amylaza ślinowa,  wstępnie trawiąca cukry, główne procesy trawienia cukrów i tłuszczów oraz  wchłanianie białek, tłuszczów, węglowodanów zachodzi  się w jelicie cienkim,
- sok żołądkowy zawiera  kwas solny, pomaga on w trawieniu pokarmu,  jak również wyjaławia pokarm z bakterii,
- w żołądku produkowana jest  substancja tzw. czynnik wewnętrzny, który jest potrzebny do prawidłowego wchłaniania witaminy B12, 
Co to jest zabieg wycięcia żołądka i kiedy jest wykonywany?
Gastrektomia  całkowita jest zabiegiem operacyjnym polegającym na wycięciu całego żołądka i zespoleniu przełyku z jelitem cienkim. 
Gastrektomia subtotalna polega na wycięciu znacznej części żołądka i pozostawieniu jego części górnej, którą zespala się z jelitem cienkim.
Zabieg całkowitego lub prawie całkowitego wycięcia żołądka wykonuje się najczęściej z powodu choroby nowotworowej czyli raka żołądka. Znacznie rzadziej z powodu np. ostrego krwotocznego zapalenia żołądka czy powikłań choroby wrzodowej.
Co to oznacza?
Pokarm, który spożywamy, przedostaje się z przełyku prosto do jelita cienkiego, procesy, które zachodziły w żołądku jak rozdrabnianie, wstępne trawienie, wyjaławianie pokarmu, przestają istnieć.
Zabieg usunięcia żołądka jest dużym zabiegiem, który zmienia warunki w naszym organizmie, zaadaptowanie się do nowej sytuacji przebiega stopniowo i u większości chorych przestrzeganie zasad prawidłowego odżywiania, pozwala na normalne życie. 
Niepokojące objawy po usunięciu żołądka.  Czy można ich uniknąć?

Szybkie uczucie pełności po zjedzeniu 
Jedz małe posiłki, ale częściej, co 2-3 godziny.
Płyny spożywaj przynajmniej 30minut przed lub po posiłku, nie pij do posiłku.
Jedz przekąski miedzy posiłkami.

Biegunka związana z zespołem poresekcyjnym
Może występować   15-30min po zjedzeniu posiłku lub 2-4 godzin po posiłku,  towarzyszą jej nudności i wymioty, kurczowe bóle brzucha, przyspieszone bicie serca, zaczerwienie twarzy,  pocenie, uczucie zmęczenia, spowodowane są reakcją jelita cienkiego na szybki kontakt z pokarmem. Aby uniknąć lub zmniejszyć te dolegliwości należy:
- spożywać 6-8 małych posiłków dziennie
-unikać pokarmów i płynów zawierających cukier
-nie pić płynów do posiłku, tylko między posiłkami
-położyć się po zjedzeniu posiłku
-niedobory minerałów i witamin

Niedokrwistość po zabiegu usunięcia żołądka jest spowodowana niedoborem witaminy B12 i gorszym wchłanianiem żelaza.  O ewentualnej podaży witaminy B12 decyduje lekarz.
 Natomiast należy spożywać pokarmy  zawierające dużo żelaza takie jak: czerwone mięso, wątroba, nerki, płatki śniadaniowe wzbogacone w żelazo,
Należy spożywać pokarmy bogate w witaminę C po 30 minutach od pokarmów ze zwiększoną zawartością żelaza, jak owoce cytrusowe, soki, a z warzyw- pomidory.
Należy dbać o zawartość wapnia w pokarmach. U niedożywionych chorych po resekcji żołądka częściej wystąpi osteoporoza.

Ogólne zasady odżywiania po resekcji żołądka

Po zabiegu resekcji żołądka należy dołożyć wszystkich starań aby nauczyć się jeść według nowych zasad dostosowanych do zmienionej anatomii (budowy) przewodu pokarmowego. Potrzeba na to nieco czasu, ale zmiany żywienia pozwolą pacjentowi szybko wrócić do sił i będą zapobiegać niedożywieniu i niedokrwistości. 
Po resekcji żołądka nie będziesz w stanie jeść tyle na raz-co przed zabiegiem, wielkość porcji jest mniejsza i jest to normalne, trzeba jednak utrzymać prawidłową ilość energii i składników odżywczych dlatego podstawowa rada brzmi:


Jedz mało i często !!!
Zwykle pacjentom wystarczy 5-6 posiłków, ale bywają przypadki (szczególnie wtedy, gdy chory był znacznie wychudzony przed zabiegiem), gdzie liczbę posiłków należy zwiększyć do 8 a nawet 10. 
Aby nie zmniejszać objętości spożywanego pokarmu płyny należy pić miedzy posiłkami-nigdy razem z jedzeniem. Najlepiej pić nie później niż 30 minut przed posiłkiem, aby nie czuć się przed nim zbyt ”pełnym”.
Jakie płyny są najlepsze? W okresie kilku dni po zabiegu zwykle będziemy pić wodę ,herbatki. W miarę poprawy samopoczucia warto próbować kisiele, budynie,soki przecierowe następnie produkty mleczne. Część chorych źle toleruje mleko i nabiał , jeśli należysz do tej grupy-wyklucz pokarmy mleczne z jadłospisu. Wprowadzenie napojów zawierających energię i składniki odżywcze pozwoli uzupełnić niedobory energii i przybrać na wadze.
W początkowym okresie, po zabiegu, wybieramy miękkie, gotowane pokarmy ,duszone, przyrządzane na parze
Łatwostrawna dieta w małych porcjach będzie we wczesnym okresie lepiej tolerowana pod warunkiem, że będzie bardzo dobrze gryziona i żuta! Każdy kęs należy jak najlepiej rozdrobnić, zanim się go połknie.
W okresie pooperacyjnym do czasu zakończenia gojenia miejsca zespolenia unikamy twardego mięsa, chrząstek, gruboziarnistego i czerstwego, twardego pieczywa, twardych owoców i warzywa, pestek, nasion. W miarę poprawy samopoczucia i upłynięcia czasu po zabiegu powoli wprowadzamy do diety wszystkie produkty.
Docelowo skład tego co jemy, nie różni się od prawidłowej diety zdrowego człowieka, ale dietę należy rozszerzać powoli i rozważnie.
Na co zwracać szczególnie uwagę w jadłospisie po gastrektomii:
Różnorodne białko powinno się znaleźć w posiłkach co najmniej 3 x dziennie ( do wyboru : drób,ryby,mięso , jaja, rośliny strączkowe, mleko i produkty mleczne ( sery lub jogurty ) .
Kilka razy dziennie warto jeść niewielkie ilości owoców i warzyw, początkowo gotowane, pieczone lub duszone, następnie drobno starte, gniecione i półsurowe. W przypadku nietolerancji warzyw i owoców można spróbować wypić miedzy posiłkami szklankę soku owocowego lub warzywnego.
Odpowiednia ilość białka, warzyw i owoców oraz produktów zbożowych pozwala zapobiegać niedokrwistości.
Jakie produkty zbożowe wybrać? Zacznijmy od ryżu, zbóż z drobnego przemiału, kaszy mannej czy kukurydzianej. Produkty gruboziarniste mogą  powodować wzdęcia, dyskomfort i ból.
Ziemniaki jedz gotowane, puree, pieczone. Unikaj frytek i smażonych ziemniaków  w plasterkach.
Obserwuj uważnie swój jadłospis, jeśli zauważysz,że niektóre pokarmy wywołują ból, zgagę, uczucię ciężkości - unikaj ich. 
Warto unikać smażenia, grillowania potraw, dużych ilość peklowanych i wędzonych produktów, tłuszczów zwierzęcych, pokarmów gotowych (puszki) , pokarmów typu Fast-food.
Bezwględnie nie zalecamy alkoholu, zakazujemy palenia tytoniu.
Po usunięciu żołądka część chorych skarży się na zmianę smaku , określa smak jako metaliczny, mdły. Zwykle objaw ten ustępuje kilka tygodni po operacji. Z jednej strony można sobie pomóc smacznie przyprawiając potrawy, z drugiej częściej wybierać desery, czy chłodne pokarmy. Czasem warto po prostu wypróbować nowe smaki (pokarmy, których się wcześniej nie jadło).
Utrata wagi ciała po gastrektomii
Jest objawem bardzo niepokojącym, w pierwszej kolejności może nasuwać podejrzenie nawrotu choroby, ale często spowodowana jest po prostu nieodpowiednim odżywianiem. Strach przed jedzeniem, zły dobór diety, brak dyscypliny w przestrzeganiu zasad, doprowadza do szybkiej utraty wagi ciała, osłabienia.
Jeśli tracisz masę ciała:
Jedz częściej(nawet 10 razy dziennie), wprowadź do diety do picia zamiast wody budynie,kisiele, soki przecierowe.
Doustna suplementacja pokarmowa 
Jeśli mimo zmian postępuje redukcja masy ciała-wprowadź do diety (najlepiej po konsultacji lekarskiej lub dietetycznej) doustne diety przemysłowe-odżywki, dostępne bez recepty w aptece (np. Resource 2,0 czy  Fresubin drink ) .
Większość odżywek w formie płynnej pije się powoli, zaczynając od małych porcji, powoli zwiększając dawkę. 
Rozcieńczanie odżywek i powolne popijanie między posiłkami w pierwszych dniach leczenia zapobiega nieprzyjemnym odczuciom ze strony przewodu pokarmowego (uczucie pełności, nudności, wzdęcia, luźny stolec). 
Odżywki w proszku rozpuszcza się w zimnych lub ciepłych płynach, także zaczynając od małych ilości. Odżywek  nie gotuje się, nie odgrzewa w kuchence mikrofalowej. Ogrzewa się je w łaźni wodnej. 
Można je dodawać do kasz, zup, jogurtów, purée ziemniaczanego i warzywnego, musów owocowych. Można je doprawiać przyprawami,  sokami, miodem - zgodnie ze smakiem pacjenta. 
Producenci odżywek oferują przepisy kulinarne - jak przygotować potrawy z odżywkami.Warto czytać ulotki.

Po usunięciu żołądka zwykle zalecamy :
-rozpoczęcie picia odżywki w formie bardzo małych porcji między posiłkami
-powolne picie odżywki przez rurkę między posiłkami ( jedną lub dwie buteleczki dziennie)
Jeśli mimo tego następuje spadek wagi-zgłoś się do lekarza!!!!!
Preparaty witamin i minerałów po resekcji żołądka nie powinny być samodzielnie stosowane przez pacjentów. Lekarz może w razie potrzeby zalecić preparaty żelaza, zastrzyki witaminy B12, preparaty kwasu foliowego czy preparaty wapnia.


















sobota, 2 stycznia 2016

NRS 2002,SGA

Przesiewowa ocena ryzyka niedożywienia u dorosłych

Badania przesiewowe oceny ryzyka niedożywienia są prowadzone w Europie i Polsce od wielu lat, ale zdecydowanie na zbyt mała skalę. W Polsce badania przesiewowe wykonywane są w większości hospitalizowanych chorych. Niestety ,poza nielicznymi wyjątkami ,praktycznie nie są wykonywane u pacjentów ambulatoryjnych. 
Ich celem jest zidentyfikowanie pacjentów zagrożonych różnymi formami niedożywienia. Chorzy z grupy ryzyka mają być poddani dalszej, szczegółowej ocenie w celu wybrania odpowiedniej formy wsparcia dietetycznego (poradnictwo dietetyczne, fortyfikacja diety ) lub leczenia żywieniowego( doustna suplementacja pokarmowa, żywienia pozajelitowe, żywienie dojelitowe).
Ocena stanu odżywienia powinna się składać z 2 etapów :oceny przesiewowej i, w uzasadnionych przypadkach- pogłębionej.
Ocena wstępna ma za zadanie przede wszystkim identyfikację osób o złym stanie odżywienia i o  znaczącym ryzyku  wystąpienia niedożywienia. Ta grupa chorych ma wskazania do kolejnego etapu oceny. 
W pierwszym etapie, spośród wielu istniejących skal przesiewowych , najczęściej wykorzystywana jest w szpitalach przesiewowa skala oceny ryzyka niedożywienia NRS 2002 (nutritional risk screening 2002) .
NRS 2002
Skala NRS 2002  jest także wymagana w Polsce  zgodnie z zapisem rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 15 września 2011 r. dotyczącego świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego.
Z definicji  skale przesiewowe  powinny być proste,  ich wypełnienie ma zajmować jak najmniej czasu, mają  identyfikować wszystkich ( lub prawie wszystkich chorych)  z zaburzeniami stanu odżywienia i nakazywać kierunek dalszego działania. Wynik skali obligatoryjnie ma się znaleźć w każdej historii choroby (dokumentacji leczenia)
Parametry brane pod uwagę w ocenie to: zmniejszenie masy ciała, zaburzenia przyjmowania pokarmów, aktualny wskaźnik masy ciała  Quetelleta II (BMI - body mass index-masa ciała w kg podzielona przez iloczyn wzrostu w cm2) oraz stopień ciężkości choroby  i czas jej trwania.

NRS 2002 składa się z 2 części. 
 Pierwszy etap (moim zdaniem niesłusznie) jest pomijany w Polsce.
W pierwszym etapie należy odpowiedzieć na  4 pytania .
W przypadku, gdy choć na jedno z powyższych pytań  uzyskamy odpowiedź twierdzącą-należy przejść do 2 etapu skali. O ile wszystkie odpowiedzi brzmią-nie, należy powtórzyć ten etap za  7 dni.






Kolejny-drugi etap skali, to cześć NRS2002 wymagana obecnie w Polsce w dokumentacji medycznej
Przy wypełnianiu drugiej części NRS 2002 należy pamiętać, że w przypadku gdy chory ma 70 lat lub więcej do wyniku dodaje się 1 punkt.
Liczba uzyskanych punktów w drugim etapie nakazuje dalsze działania. W przypadku  gdy uzyskamy 0,1 lub 2 punkty-powtarzamy badanie po tygodniu( w przypadku chorych czekających na duże zabiegi  należy opracować plan profilaktycznego postępowania żywieniowego w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia niedożywienia).Gdy punktów jest  3 lub więcej- konieczne jest wsparcie żywieniowe (leczenie żywieniowe). Wsparcie żywieniowe w zależności od wskazań klinicznych może być prowadzone przez modyfikację diety, dietę doustną wzbogaconą gotowymi do użycia dietami przemysłowymi  lub leczenie żywieniowe (żywienie pozajelitowe i dojelitowe).


Ważne uwagi odnośnie interpretacji wyniku(liczby punktów)
0, 1 lub 2 punkty – należy badanie powtórzyć po 7 dniach.
Całkowita liczba pkt >3 ryzyko niedożywienia, należy rozpocząć wsparcie (leczenie) żywieniowego. 
Całkowita liczba pkt <3  że należy powtórzyć badanie przesiewowe po tygodniu; jeżeli chory ma być poddany dużej operacji, należy opracować plan profilaktycznego postępowania żywieniowego w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia niedożywienia.
Chory ma 70 lat lub więcej do wyniku dodaje się 1 punkt. 

Skala SGA (Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia )pogłębiona ocena stanu odżywienia


SKALA SGA
Pogłębiona (dokładna ocena stanu odżywienia) nie powinna być raczej przeprowadzana jako badanie pierwszego rzutu, ale jako kontynuacja-u chorych którzy uzyskali  3 i więcej punktów skali NRS 2002. Powinna być przeprowadzana przez wykwalifikowany personel medyczny (lekarza). Bierze ona pod uwagę wywiad chorobowy ( ze szczególnym uwzględnieniem historii i przyczyn chudnięcia), wywiad dietetyczny, badanie fizykalne , pomiary antropometryczne , wyniki badań laboratoryjnych, wpływ choroby na zapotrzebowanie metaboliczne. Wymaga pewnego przeszkolenia i doświadczenia.  

środa, 23 grudnia 2015

NOWA KSIĄŻKA-NIEDOŻYWIENIE U DZIECI

Dobra wiadomość przed Świętami! Jest kolejna książka wydana w ramach "Programu Niedożywienie"
Emotikon smile



Z wielka przyjemnością oddaję w Państwa ręce kolejną pozycję edukacyjną wydaną w ramach programu ”Działania edukacyjne, profilaktyka, diagnostyka i leczenie niedożywienia u mieszkańców z terenu województwa dolnośląskiego w 2015 roku”, zrealizowano przy wsparciu finansowym Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Autorami rozdziałów są lekarze- pediatrzy, zajmujący się leczeniem dzieci z różnymi formami niedożywienia-praktycy, nauczyciele akademiccy, twórcy ośrodków zajmujących się leczeniem żywieniowym dzieci.
W publikacji znajdziecie Państwo przydatne informację na temat niedożywienia  i odwodnienia u dzieci , prowadzenia doustnej suplementacji pokarmowej, a także podstawowe informacje do tyczące leczenia żywieniowego w pediatrii.  

Obowiązkiem lekarza jest przeprowadzenie oceny stanu odżywienia pacjenta, ryzyka niedożywienia i rozpoczęcie terapii żywieniowej tak wcześnie jak to tylko jest możliwe. 

Mam nadzieję,że oddana w Państwa ręce publikacja będzie cennym źródłem wiedzy o niedożywieniu i metodach jego leczenia.

Korzystając z możliwości chciałam serdecznie podziękować Autorom -jednocześnie moim Nauczycielom, którzy od lat  dzielą się ze mną wiedzą i służą pomocą w leczeniu  niedożywionego dziecka.

Kontakt z Poradnią Żywienia Klinicznego WSS im J.Gromkowskiego we Wrocławiu email: niedozywienie@szpital.wroc.pl. 
Zapraszam wszystkich, którzy byli na szkoleniach z niedożywienia dzieci po odbiór bezpłatnego poradnika.