Choroba i Święta-jaka dieta?

Zbliżają się Święta  Bożego Narodzenia. Wielu z nas ma chorych bliskich i zadaje sobie pytanie-jak chorzy bliscy  mają jeść w święta....

Jak mają jeść seniorzy, chorzy po zabiegach operacyjnych, leczeni onkologicznie itd...

Pamiętajmy,że jedzenie  nie jest tylko źródłem składników odżywczych.

Oczywiście słusznie staramy się by nasi bliscy otrzymali odpowiednią ilość  wsyztskich niezbędnych w chorobiw skąłdników odzywczych, jednak jedzenie to nie jest tylko źródło białek, tłuszczy, węglowodanów, witamin oraz minerałów, które zapewniają organizmowi energię, budulec do naprawy tkanek, wzmacniają odporność, pomagają walczyć z zakażeniami czy nowotowrami, poprawiają gojenie ran. 

 Gotując dla chorych bliskich parowane, niezbyt smaczne i monotonne pokarmy zapominamy, że  jedzenie ma zapach, kolor, teksturę, smak. 

Pomyślmy jak czuje się chory zamkniety  wkaltce diety, pacjent, który ma jeść na siłę?

Dlaczego nie postarać się zmodyfikowac wigilijnych potraw tak, by mogli jeśc je wszyscy?

Wigilia to wspomnienia, tradycje, rodzina, szczęście...

Postarajmy się  by bliscy nam chorzy mieli wspaniałe święta!!!!

Pamietajmy,że jedzenie nie tylko odżywia, ale także  łączy ludzi, utrwala więzi, przekazuje tradycje. Celebrujmy wspólnie świąteczne posiłki.

 Podstawowe zasady, czyli jaka powinna być świąteczna dieta osoby chorej, mogacej jeść doustnie:

1. warto zachowac umiar, nie przejadac się, przestrzegac licby posiłków i ich prawidłowej wielkości,
2. należy zmodyfikowac przepisy tak, by dostosować je do zalecen lekarza/dietetyka,
3. dieta powinna zawierać ulubione potrawy chorego-ale pod jednym, ważnym warunkiem- po ich spożyciu pacjent nie ma niekorzystnych objawów(bólu, dyskomfortu, zgagi, biegunki, hiperglikemi),
4. kaloryczność jadłospisu należy dostosować do zapotrzebowania chorego na energię (u otyłych ja zmniejszyć, u niedożywionych w okresie realimentacji niskokaloryczny jadłospis należy stopniowo zwiększać sugerując się potrzebami chorego i tolerancją jadłospisu),
5. jeśli chory ma tak zwane szczególne problemy metaboliczne (na przykład rozchwianą cukrzycę, przewlekłą chorobę nerek, niewydolność wątroby, straty białka) należy dodatkowo zmodyfikować jadłospis
6. struktura i tekstura diety musi być dostosowana do możliwości chorego w obszarze gryzienia,żucia i połykania, cześć pacjentów będzie jadła posiłki w zwyczajowej formie, nie którzy będą wymagali diety miękkiej , półpłynnej czy zmiksowanej
7. warto rozłożyć posiłki na częstsze, ale mniejsze porcje
8. obróbka termiczna potraw może być bardzo różnorodna:  najczęściej potrawy dla chorych przygotowuje się, wykorzystując gotowanie, gotowanie na parze albo pieczenie w folii lub pergaminie, zdrową forma przygotowania jest garnek rzymski, szybkowar, czasem jednak można podać danie smażone czy pieczone z niewielką ilością tłuszczu. 
9. potrawy należy urozmaicać i serwować atrakcyjnie. Monotonne i mdłe posiłki nie zachęca do jedzenia.
10. niewielka ilość niskoprocentowych napojów alkoholowych (wino, piwo) jest dopuszczalna, o ile pozwoli na to lekarz i nie koliduje to z leczeniem (np. terapią onkologiczną czy antybiotykami- wtedy nawet małe ilość alkoholu może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia),
11. dostosujmy temperaturę potraw do potrzeb naszych podopiecznych,
12. spożywajmy posiłki wspólnie z chorymi bliskimi, nie fundujmy im samotności przy talerzu!!!!
13. karmiąc chorych wymagających pomocy nie speszmy się!
    

Nawet bardzo dietetyczny posiłek (jak  na zdjęciu) może być podany ładnie, estetycznie i smacznie.

Jest wiele przypraw, które możemy użyć do przygotowania potraw.

W kolejnych postach opiszę :

-łatwiej strawne modyfikacje dan wigilijnych ,

- sposoby karmienia obłożnie chorych,

-sposoby pojenia obłożnie chorych.

Oczywiście w przypadku wielu chorób zalecenia dietetyczne należy indywidualizować.

Nie zamykajmy chorych w klatce diety!

Od lat zajmuję się żywieniem chorego człowieka . Przez mój gabinet przewinęły się setki a może i tysiące chorych. Zmęczonych, rozczarowanych, cierpiących. Przerażonych chorobą, słabych i zdezorientowanych.

Choroba czasami spada na nas nagle , czasami atakuje skrycie i powoli.

Są badania, lekarze,szpitale, zabiegi, operacje...

Przepuszczony przez tryby zdehumanizowanej służby zdrowia pacjent z postawionym rozpoznaniem, przepisanym workiem leków, zaplanowanym zabiegiem, albo już po operacji bywa bardzo zdezorientowany w kwestii diety. 

Ma prawo do niewiedzy, obaw. 

Ma prawo nie wiedzieć co ma jeść. 

Czy zastanawialiście się jaką radę słyszy 80% dorosłych chorych po operacjach, pacjentów oddziałów gastrologicznych, seniorów, chorych onkologicznie , gdy pytają lekarza, pielęgniarkę , a często i dietetyka co mają jeść?

Większość trafiających do mnie pacjentów otrzymuje lakoniczne zalecenie diety łatwostrawnej. Czy słusznie?

Otóż nie. Dieta łatwostrawna, jak każda inna, ma swoje wskazania i jest dość ściśle określona. W przyszłości zamieszczę jej charakterystykę w osobnym poście.

To co zalecamy pacjentowi w kilku zdaniach (ma być niesłone, gotowane, drób, marchewka, pieczone jabłka, czerstwa bułeczka, odtłuszczone mleko itd.....) to nie jest dieta łatwostrawna. 

To bezmyślny , jałowy, niezbilansowany, obrzydliwy jadłospis, który prowadzi do niedoborów pokarmowych, niechęci do jedzenia, obniżenia nastroju. 

Zabiera radość ze spożywania pokarmów. 

Jest monotonny i niezdrowy.

Apeluję:

• nie zamykajmy chorych w klatce diety,
• dostosowujmy jadłospisy naszych chorych i bliskich do indywidualnych potrzeb i ograniczeń ,
• dbajmy o smaczny jadłospis, urozmaicony.
• zapobiegajmy niedożywieniu i izolowanym niedoborom pokarmowym.

Pacjent, nawet ciężko chory -ma prawo do przyjemności z jedzenia.

Ma to szczególny wymiar teraz, gdy zbliża się rodzinna Wigilia.

W następnym poście postaram się opisac jak mozna z ograniczeniami dietetycznymi jeść w świeta.

Co to jest niedożywienie?

Niedożywienie jest to stan w którym ludzki organizm nie otrzymuje z pożywieniem odpowiedniej ilości składników odżywczych- niezbędnej  w zdrowiu i chorobie . 

Prowadzi  ono do niedoborów pokarmowych i niedożywienia, które negatywnie wpływa  na zdrowie psychiczne i fizyczne,

Niezamierzona utrata masy ciała  prowadzi do: osłabienia, zmęczenia, utraty sił, zaniku mięśni, osłabienia funkcji immunologicznych (zwiększa się skłonności do zakażeń, upośledza gojenie ran),niedokrwistości, osteoporozy i stanów depresyjnych. 

Niedożywiony pacjent ma za mało sił by szybko i bez powikłań odzyskać siły po zabiegu chirurgicznym, urazie, złamaniu. Skraca się czas i jakość jego życia.

Uwaga! Osoby otyłe odżywiające się nieprawidłowo mogą mieś niedobory wielu składników odżywczych. Można być otyłym i niedożywionym jednocześnie. Szybkie chudniecie  u otyłych, szczególnie w stanie ciężkiej choroby jest często przyczyną niedożywienia białkowego. 

Kiedy mogą wystąpić problemy z jedzeniem i niedożywienie?

Wiele jednostek chorobowych sprzyja niezamierzonemu chudnięciu. Szczególnie w tych sytuacjach trzeba zwrócić uwagę na odpowiednie do choroby żywienie. Bardzo często można zapobiec lub leczyć redukcję masy ciała.

Stany, w których często występuje chudnięcie to między innymi:

• głodzenie w przebiegu ciężkiej choroby
• choroba nowotworowa i jej leczenie (radioterapia,chemioterapia|)
• choroby przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, stany po resekcji żołądka, choroby trzustki, przewlekłe zapalenia jelit)
• choroba trzewna
• choroby neurologiczne z zaburzeniami połykania
• przewlekłe choroby płuc i układu krążenia
• stany po ciężkich zabiegach operacyjnych
• psychogenne zaburzenia odżywienia
• ubytki uzębienia i zapalenia dziąseł powodujące problemy z gryzieniem
• przewlekłe choroby nerek, dializoterapia
• AIDS

Osłabieniu apetytu sprzyja wiele leków, a także zażywanie leków w nadmiarze.

Niedożywienie jest chorobą!!!!

Zwykle nie zdajemy sobie sprawy, że przedłużające się niedostarczanie choćby jednego ze składników odżywczych  lub głodzenie powoduje niedożywienie organizmu, które ma  drastyczne konsekwencje.

Prawidłowe odżywianie w takich przypadkach może uratować życie.

Właściwe odżywienie organizmu chorego, niezależnie od jednostki chorobowej umożliwia uzyskanie dobrych efektów terapii.

Niedożywienie to skutek dłużej trwającego niedoboru pożywienia (różnego stopnia głodzenia). Brak składników odżywczych: białek, tłuszczów, węglowodanów, mikro i makroelementów wpływa negatywnie na stan wszystkich narządów i układów. Niedożywienie jest schorzeniem ogólnoustrojowym.

Niedożywienie występuje w różnych sytuacjach.

8-10% ambulatoryjnych chorych i  30% -40% chorych hospitalizowanych cierpi z powodu tej choroby.

75% pacjentów cierpiących z powodu terminalnej fazy choroby nowotworowej umiera z objawami niedożywienia.

Trzeba pamiętać,że w różnym czasie, w zależności od stopnia niedoboru pożywienia (w stosunku do zapotrzebowania metabolicznego) organizm 

 chorego „zjada” tkankę tłuszczową, mięśnie i pozostałe tkanki.  Dochodzi do zmian we wszystkich tkankach i narządach, spada odporność, wydolność fizyczna, upośledzeniu ulega gojenie ran, funkcje naprawcze. Pojawia się zmęczenie, chorzy marzną, są podatni na zakażenia, załamania, powikłania leczenia różnych chorób, w tym powikłania pooperacyjne.

Niedożywienie zawsze wymaga leczenia poprzez modyfikację jadłospisu, włączenie do diety odzywek lub zastosowanie leczenie żywieniowego.Jeżeli choroba uniemożliwia żywienie naturalne, to często należy wzmocnić organizm stosując żywność specjalistyczną - tak zwaną żywność sztuczną. Dziedzina medycyny zajmująca się między innymi żywieniem sztucznym to żywienie kliniczne.Leczenie żywieniowe  osób niedożywionych  jest możliwe w trakcie hospitalizacji, jak i podczas opieki domowej.